herakleitos  

başlık içinde ara
  1. milattan önce 540 - 580 yılları arasında yaşamış, sokrates öncesi yunan filozofluğu yapmış, felsefe tarihinde hareketin ve oluşların diyalektiğini ilk kez ve dizgesel bir söylem bütünlüğü halinde kurgulamış, efesli filozof. heraklit olarak da anılır.

    herakleitosun zamanında iran'da kral darius egemendir. bu dönemde aynı zamanda herakleitos'un babası efes'in ileri gelenlerindendir ve babasının ölümü üzerine heraklit, sitenin yöneticiliğini kardeşine kendi kardeşine bırakmıştır. efes dışında kalan kentler iranlıların elindedir ve o kentler de özgürlükleri için birleşip mücadele verirler ancak darius tarafından çok şiddetli bir şekilde cezalandırılırlar. herakleitos bu olayları görür ve bir ormanda inzivaya çekilir. yine de siyasetten tamamen el çekmemiştir, demokrasi taraftarlarının yaptığı bir darbede, bir arkadaşının sürgün edilmesi sebebiyle zaten aristokrasi taraftarı olan herakleitos kendi deyimiyle "siteyi çocuklara terk edip" politikadan uzaklaşmıştır.

    doğayla iç içe ve yalnız kalmaktan hoşlanmaktadır. kendine olan aşırı güveni hiçbir öğretmenden ders aldırmamıştır. hiçbir öğretmenden ders almamıştır ancak milet okulunun kozmolojisini, xsenofanes'in şiirlerini, pisagor'un kuramlarını çok iyi bilmektedir. ancak hiçbir düşünürü beğenmez. sadece düşünürleri değil, halkı da beğenmez. halk için; "onlardan binlercesi, bir tek yetkin adama eşdeğer değildirler, düşünceyi, çift hayvanları gibi tıkınırlar, birkaç seçkin hariç, tanımadıkları arkasından havlayan köpekler gibidirler, bir demet otu, altına tercih eden eşeklerdir" gibi ağır cümleler kullanır. büyük olasılıkla bunda o dönemlerde yunan halkının filozoflara karşı saygısız tutumları da etkili olmuştur.

    herakleitos, parmenides'in sabit varlık anlayışına karşı, oluşun ve niteliksel değişmenin son tahlil gerçekliği olduğunu öne sürer.

    bilgi kuramında duyusal ve deneysel bilgiye değer vermez, gözler ve kulakları gerçeğin yalancı tanıkları olarak betimler, ancak rasyonalizmi savunur.
    ansiklopedik bilgi birikimlerine sahip bir çok bilmişliği de eleştirir ve çok şey bilmenin akıllı olmayı öğretmediğini söyler.
    bir demokrasi karşıtıdır ve aristokrattır, aristokratik düzen taraftarıdır. onun için yetkin bir kişi, on bin kişiden daha değerlidir.
    herakleitos metafiziğinin en önemli vurgusu, çatışma ve savaşın evrene egemen olduğu anlayışıdır. çatışma ve savaş her şeyin babasıdır. bu savaş olmasaydı hiçbir şey bilinemeyeceği gibi hiçbir şey var olmayacaktı da.
    diğer taraftan her şey birdir. evrendeki her şey bir şeyden olmuştur ve o maddi töz herakleitos'a göre ateştir. ancak çokluğu yadsımaz, çokluk olmadan varlığın olamayacağını da söyler.
    nihayet akış öğretisi herakleitos'un düşüncelerini tamamlar. herakleitos'a göre her şey sonsuz bir akış içindedir.

    (bkz: panta rei)
    (kefeyte tayyus 02/09/2009 12:14)
  2. (bkz: ksenofanes )
    (ubeyit hatipzade 25/03/2011 09:20)
  3. (bkz: aynı nehirde iki kez yıkanılmaz)
    (bkz: elitist) (bkz: aysun kayacı)
    (bkz: diyalektik)
    (bkz: hegel)
    (bkz: karl marx)
    (demguzar 04/12/2017 11:05)

mürteci sözlük © 2009 |

Mürteci Sözlük hiçbir resmi veya gayri resmi kişi ve/veya kurumla bağlantılı olmayan, kullanıcılarının katılımıyla işleyen bağımsız bir platformdur. Mürteci Sözlük'te yer alan yazıların tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Sözlük öndenetim mekanizmasına sahip olmadığından, bu yazıların doğru olduğu hakkında bir teminat vermez. Bu ortamda yol açabileceği hukuki mahzurlar başta olmak üzere olumsuz bir durumla karşılaştığınızı düşünüyorsanız lütfen iletişim bölümünden Mürteci Sözlük Ekibi ile bağlantıya geçiniz.