mürteci sözlük » hiciv - her şey aslına rücû eder

hiciv  

başlık içinde ara
  1. birini şiirle yermek, gülünç hale koymak, alay etmek.
    (namutedilalbatros 17/08/2009 22:16)
  2. (bkz: nef i )
    (hudanur 17/08/2009 22:19)
  3. üstad'dan örnek verelim :



    --alinti--

    bir grupla milli türk talebe birliği'nin o zamanki yeri olan eski sebze hâlinin üst katında toplandık. Üstad sigarasını tellendirdi. Çeşitli sorular soruldu. hepsine kısa ve öz cevaplar verdi. bir ara karateciler takdim edildi. bu kara kuşak, bu sarı kuşak diye sıralanınca, Üstadın sabrı taştı ve lafı kondurdu:
    "takdim ettiğiniz kimseler hep kol bacak cinsinden. bana kafası olan birini getirin. ben bunlardan anlamam!."

    (abdülkadir abdulselamoğlu - doğumunun 100. yılında necip fazıl - kültür bakanlığı, güzel sanatlar genel müdürlüğü yayınları)

    --alinti--

    (ismi mahfuz 16/12/2009 11:37)
  4. nef'i den çok güzel bir örnek.

    tahir efendi bana kelp demiş
    iltifatı bu sözde zâhirdir.
    malikî mezhebim benim, zira
    itikadımca kelp tahirdir

    yani: tahir efendi bana köpek demiş, sağolsun iltifat etmiş, çünkü ben maliki mezhebindenim ve inancıma göre köpek tahirdir.

    tahir: hem isim, hem temiz anlamındadır
    (zaloglurustem 15/02/2010 18:03)
  5. divan edebiyatında bağdatlı ruhi ve nef'î, tanzimat edebiyatında ziya paşa, abdülhamit devrinde eşref, milli edebiyat döneminde ise neyzen tevfik kolaylı, halit nihat boztepe, İhsan hamami hiciv dalında önemli eserler vermişlerdir.
    (diptengelensesler 15/02/2010 23:31)
  6. astığı astık kestiği kestik bir kadı, bir zamanlar, bir umumi hela yaptırmış. ozamanlar adet, çeşme yaptırlıması iken kadı böyle yaptırmış ve çeşmelere tarih düşülmesi adetine binaen de nabi nam şaire de tarih düşmesini istemiş. nabi, düşünmüş, taşınmış, ''yahu hiç havet giderilen pis yere sanat ile tarih mi düşülür?'' ...neyse efendim. en sonunda tarih beyitini düşmüş. beyit aynen şöyle:
    ''-kadım yaptırdı ayak yolu
    muzaheref kalmasın tende
    dedi nabi'ya tarihinin
    s.çayım hayratına bende'' *
    (kaizer 18/03/2010 20:39)
  7. "peder değil,başıma bela-yı siyâhtır bu!"

    (bkz: nef i)
    (uzletî iyâl 18/03/2010 21:17)
  8. önümüzde cehennemler cenettler
    karanlıkta yürürsünüz bilmeden
    bir kıyamla hatırlanır ayetler
    şaşkın şaşkın bakarsınız bilmeden

    direnişler uzaklarda olmalı
    rahatça söz ederken haz almalı
    şehadetler kitaplarda kalmalı
    şehide ayıp yaşarsınız bilmeden

    dergilerde kahramanlık narası
    küfre hizmet etmek gönül yarası
    hain olan kalemanın karası
    yalanı hak yazarsınız bilmeden

    konuşmalar, tartışmalar, ahkamlar
    birkaç sözcük bitiverir kıyamlar
    yüreklerde yer edince makamlar
    saf zihinler bozarsınız bilmeden

    aha zindan şahid olur kıyama
    yiğit erler feda olur islama
    tarih izzet ile durur selama
    siz küfre dost olursunuz bilmeden

    * *
    (tutuncu kedi 31/01/2011 13:02)
  9. (bkz: taşlama)
    (poyraz 31/01/2011 14:04)
  10. şiir ve yazıda istihza ile eleştirmek, yerme, yergi. bir fikri, bir kişiyi ya da bir topluluğu şiir veya yazı ile onu gülünç hale getirerek kınamak. ironi ile karıştırılır çoğunda.
    (klm 31/10/2012 01:14)
  11. (bkz: hicvetmek)
    (bkz: hicviye)
    (-kelime- 31/10/2012 09:33)
  12. (bkz: siham-ı kaza)
    (karahindiba 31/10/2012 18:25)
  13. en meşhurların başında dadaloğlu gelmekte elbet. haramiler güzel söylemekte.

    kalktı göç eyledi avşar elleri
    ağır ağır giden eller bizimdir
    arap atlar yakın eyler ırağı
    yüce dağdan aşan yollar bizimdir

    belimizde kılıcımız kirmani
    taşı deler mızrağımızın temreni
    hakkımızda devlet etmiş fermanı
    ferman padişahın dağlar bizimdir

    dadaloğlu'm yarın kavga kurulur
    öter tüfek davlumbazlar vurulur
    nice koç yiğitler yere serilir
    ölen ölür kalan sağlar bizimdir

    sonra nefî geliyor.

    gürci hınzırı a samsun-ı muazzam a köpek
    kande sen kande nigehbani-i alem a köpek

    vay ol devlete kim ola mürebbisi anun
    bir senin gibideni cehl-i mücessem a köpek

    ne gune kaldi meded devlet-i al-i osman
    hey yazuk hey ne musibet bu ne matem aköpek

    ne ihanetdür o sadra bu zamanda ki anun
    olmaya sahibi bir asaf-ı kerem a köpek

    hidmet-i devlete sair vüzeradan göreler
    bir fürumaye koca ayuyı akdem a köpek

    bu mahlallerde ki bagdadı ala şah-ı acem
    arz-ı rumu ede teshir abaza hem a köpek

    sattınız iki soysuz bir olup hanlığı
    kimseyietmedünüz bu işe mahrem a köpek

    paymal eylediniz saltanatın ırzını hem
    yok yereoldı telef ol kadar adem a köpek

    hiç hanlık satılır mı hey edebsiz hain
    tutalım olmamış ol fitne muazzam a köpek

    sen kadar düşmen-i devlet mi olur a hınzır
    ne turur saltanatun sahibi bilsem a köpek

    ehl-i dil düşmeni din yoksulu bir melunsun
    öldürürlerse eğer can-be-cehennem a köpek

    böyle kalur mu soysuzlar elinde devlet
    noldu ya gayret-i şahenşeh-i azam a köpek

    hak götürdü arabı gitti hele dünyadan
    kim götürse akabince seni bilmem a köpek

    file nacar meger yükledeler tabutunu
    çekemez cife-i murdarunu adem a köpek

    filler de çekemezse ne acep laşeni kim
    var mı bir sencileyin div-i mülahhem a köpek

    sen soysuz eşek ol kirliorospu yaraşur
    bindürüp sırtına teşhir edersem a köpek

    şeyhî de az değildir bu konuda.. hiciv içün eşek metaforu kullanır.. padişah dahil tüm devlet büyüklerini benzetmeye dahil ettiğinden kaçarak canını kurtarmıştır.

    bir eşek var idi zaif-ü nîzar
    yük elinden katı şikeste vü zâr
    gâh odunda vü gâh suda idi
    dün ü gün kahr ile kısuda idi

    kaçar eşşek acıyarak canı
    dökülerek yaşı yerine kanı
    uğrayu geldi pîr eşeği nagâh
    sordı hâlini kıldı dert ile âh
    batıl isteyü haktan ayrıldım
    boynuz umdum kulaktan ayrıldım



    ziya paşa analiz konusunda zirvedir... (bkz: zafername)

    bârek-âllâh zehi kevkebe-i âl-ül âl
    levhaş-allâh aceb musret-i feyz ü ikbâl

    hak bu kim görmedi âgaaz edeli devre felek
    böyle bir feth ü zafer böyle şükûh ü iclal

    lerze saldı feleğe nârâ-i hayye-k-allâh
    râşe verid küreye gulgule-i yâ müteâl

    kimseler olmadı bu feth-i mübînde mazhar
    ne skender, ne hülâgü, ne sezar ü anibal

    aferin himmetine âsaf-ı âli-kadrin
    oldu şâyeste-i tevfîk-i cenâb-ı müteâl

    girit'i aldı geri savlet-i seyf ü kalemi
    halkına gelmiş iken dâiye-i istiklal

    devleti eyledi bir öyle beladan âzâd
    yoksa pek müşkül olurdu şu zamanda ahvâl

    ihtiyâr eyledi bu kışta şu müşkül seferi
    yoksa kim etmiş idi kendisini istiskaal

    bu ne gayret, ne hamiyyet, ne şecâattir bu
    hiç görülmüş mü tevârih-i selefte emsâl

    askere verdi kumandayı misâl-ı bonapart
    gerçi kim gelmedi hiç silsilesinde general

    vermedi ablukada şân-ı donanmaya halel
    ingiliz devletinde olsa sezâdır amiral

    vâkıa haylıca can, haylıca mal oldu telef
    etti ammâ ki cezire şerefin istîhsâl

    iktidâ eyledi "el affü zekaât-üz-zafer"e
    etmedi tâife-i bâgîyeyi istisâl

    lütf ü ihsânı gibi ömrü ola nâ mâdud
    dîn ü îmânı kadar kesbede feyz ikbâl


    bir de meşhur olmayanlar var elbet. örneğin yunus emre :

    kıran vurdu memleketi
    zalimler hakan olmuştur
    yedikleri yoksul eti
    içtikleri kan olmuştur

    kula kulluk etmeyenin
    vicdanını satmayanın
    haram lokma yutmayanın
    mekânı zindan olmuştur

    yalan dolan yazıp çizen
    kudretliye övgü düzen
    dün dinsizim diye gezen
    bugün müslüman olmuştur

    emeksiz zengin olanın
    kitapsız bilgin olanın
    sermayesi din olanın
    rehberi şeytan olmuştur

    haramisi, soyguncusu
    uğursuzu, vurguncusu
    cellat ruhlusu, soysuzu
    nazır, sadrazam olmuştur

    korkan varsa konuşmaya
    anlam yükleyip susmaya
    gerek kalmadı korkmaya
    çünkü korkulan olmuştur

    sesime kulak ver gülüm
    tutsaklığa yeğdir ölüm
    nerde varsa böyle zulüm
    çaresi isyan olmuştur..

    (kustepeli 21/02/2015 15:58)
  14. genellikle yerme amacı gütmektedir. toplum yada insan ile ilgili olabilir.
    (murteciyimbende 22/01/2019 14:29)

mürteci sözlük © 2009 |

Mürteci Sözlük hiçbir resmi veya gayri resmi kişi ve/veya kurumla bağlantılı olmayan, kullanıcılarının katılımıyla işleyen bağımsız bir platformdur. Mürteci Sözlük'te yer alan yazıların tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Sözlük öndenetim mekanizmasına sahip olmadığından, bu yazıların doğru olduğu hakkında bir teminat vermez. Bu ortamda yol açabileceği hukuki mahzurlar başta olmak üzere olumsuz bir durumla karşılaştığınızı düşünüyorsanız lütfen iletişim bölümünden Mürteci Sözlük Ekibi ile bağlantıya geçiniz.